TERMINOLOGIA

SŁOWNICZEK
i znormalizowana pisownia terminów zoroastryjskich

Znormalizowano pisownię w tekstach, aby zachować spójność i ułatwić wyszukiwanie. Gdziekolwiek to możliwe, użyto pisowni FM Kotwal i J. Boyda, A Guide to the Zoroastrian Religion, Scholars Press, 1982.


Języki – skróty:

 Ar.arabski
 Av.Awestyjski
 Guj.Gudżarati
 OP.Staroperski
 Paz.Pazand
 Pers.perski
 Phl.Pahlawi
 St.sanskryt

A

A
Aban (Phl., Pers.):woda; imię jazata kierującego wodą; nazwa dziesiątego dnia miesiąca zgodnie z zoroastryjskim kalendarzem religijnym; nazwa ósmego miesiąca.
ab-zohr (Phl.):oświetlony. „libacja do wód”; odcine Jasny (Y62.11-Y70).
Achemenidzi:dynastia rządząca Iranem od czasów Cyrusa Wielkiego (559 pne) do inwazji Aleksandra Wielkiego (330 pne) (Var. „Achemenid”)
Adar:ogień, jazat ognia; nazwa dziewiątego dnia miesiąca zgodnie z zoroastryjskim kalendarzem religijnym. (Var: ader, Pah. „Atash, atesh, adur”, Av. „Atar”)
Adar Burzin (Phl.):jeden z trzech największych świętych ogni zaratusztrianizmu (pozostałe dwa to „Adar Farnbag” i „Adar Gushasp”). Sam Kaj Wisztaspa umieścił go w świątyni po tym, jak „ujawnił wiele rzeczy w widoczny sposób, aby szerzyć wiarę” (GBd 18.14). (Var: „Adur Burzen-Mihr”)
Adar FarnbagŚwięty ogień.
Adar GuszaspŚwięty ogień. (var. Ader Gouszasp)
Adarbad Mahraspandan (Phl.):arcykapłan Zoroastrianin, premier Shapura II (309–379 AC)
Aeszma (Wyłącz):Imię demona. Zobacz Eshm
Afrasijab (Pers.): [Użyj Franrasyan ]Król Turanu który wielokrotnie próbował zniszczyć Irańczyków. (Var: „Franrasyab”)
afrin (Phl.):oświetlony. „błogosławieństwo, błogosławieństwo”, konkretne modlitwy błogosławieństwa (w Pazand). ( Porównaj z nafrin , przekleństwem.
afrinagan (Phl.):(1) Wieloczęściowa ceremonia błogosławieństwa; (2) konkretne modlitwy w Aweście które odmawia się podczas ceremonii afrinagan; (3) naczynie ceremonialne, w którym płonie święty ogień. (Var: „afringan, afargan”)
Agerept:Szczególny stopień skalania.
Agiary (Guj.):oświetlony. „miejsce ognia”, świątynia ognia. Bardziej tradycyjny termin to „Dar er Mihr” (Var: „agiari”)
Aryman (Phl.):Arcydemon zła, wrogi, nieprzyjazny, napastliwy „Wrogi / niszczycielski duch”. (Var: Phl. „Ahreman”, GAv. „Angra Mainyu”, StdAv. „Anra Mainyu”).
Ahu (Av.):(„pan”) duchowy pan lub mistrz, często spotykany w połączeniu z „Ratu ”.
Ahunawad:nazwa pierwsze Gathy ; nazwa pierwszego dnia Gatha.
Ahunwar (Phl.):najświętsza modlitwa Zoroastrian. Zaczyna się od Av. wyrażenie „yatha ahu vairyo”. (Var: „Ahunvar, Ahunawar”, Av. „Ahuna vairyo”).
Ahura Mazda (Av.):Bóg dobra i światła „Mądry Pan/Pani”, Najwyższa Istota Zoroastrian. (Var: Phl. „Ohrmazd”)
Airik:(pr n) Son of Faridoon (Var. Iraj)
Airyaman:Jazat przyjaźni i uzdrowienia.
Airjanem Waedża (Av.):Zobacz Iranwedż.
aiwjaonghana (Av.):liść palmy daktylowej, służący do wiązania razem gałązek barosmu.
Alatgah:Stół rytualny. Zobacz Khwan.
Alburz:kosmiczna góra, znana również jako „Haraiti” lub „Hara Berezaiti”; rzeczywiste pasmo górskie w północnym Iranie.
Amahraspand (Phl.):oświetlony. „Dobroczynny Nieśmiertelny”, najwyższe istoty duchowe stworzone przez Ahurę Mazdę. Czasami nazywane „archaniołami”. Ich imiona to (Phl.): Vohuman, Ardwahiszt, Szahriwar, Spandarmad, Hordad, Amurdad. (Var. „Amaszaspand, Amahraspand”, Av. „Amesza Spenta”)
Ameretat (Av.)patrz Amurdad.
Amesza Spenta (Av.)Zobacz Amahraspand.
Amurdad (Phl.): „Nieśmiertelność”, Amahraspand, kierujący Ziemią; nazwa siódmego dnia miesiąca zgodnie z zoroastryjskim kalendarzem religijnym; nazwa piątego miesiąca. (Var: Av. „Ameretat”, Phr. „Amardad”)
Anagran:„niekończące się światło”, imię Jazata ; nazwa trzydziestego dnia miesiąca zgodnie z zoroastryjskim kalendarzem religijnym; (Var. Aneran)
Andarz (Phl.)(dosłownie „gnomiczne, wskazanie”) zbiór aforyzmów, szczególnie pragmatycznych rad lub pouczeń moralnych
Aneran:Zobacz Anagran.
Angra Mainyu:Zobacz Arymanm Bóg zła, zły duch, duch kłamstwa i ciemności
andżoman (Pers.):stowarzyszenie („andżuman”)jednostka organizacji religijnej zaratusztrian
anuszarawan (Phl.):dusza zmarłej osoby, w przeciwieństwie do Zind-arwan , żywej duszy. (Var: „anoszeh-ravan”)
Aosznar(pr. n) Nazwisko wybitnej osobistości
ard:oświetlony. „dobre błogosławieństwa, nagrody”, imię Jazat który przewodniczy błogosławieństwom; nazwa dwudziestego piątego dnia miesiąca zgodnie z zoroastryjskim kalendarzem religijnym. (Var: „Asziszwandż, Arsziszwang”, Av. „Aszi Vanguuii”)
ardafrawasz (Phl.):Asza posiadająca farohar tj. Farohar (anioł, geniusz, stróż) świętej osoby.
Ardaszir (Pers.):król starożytnego Iranu, założyciel dynastii Sasanidzkiej . (Var. Ardeszir)
Ardawan(pr. n) Artabanus IV / V)
Arda Viraz (Pers.):kapłan wczesnego okresu sasanidzkiego , autor książki Pahlavi, która opisuje jego wizje nieba i piekła (Var: Phl. „Ardag Wiraz”)
Ardibeheszt (Pers.):patrz Ardwaiszt.
Ardwahiszt (Phl.):Amahraspand nadzorujący Aszę i ogień; nazwa trzeciego dnia miesiąca zgodnie z zoroastryjskim kalendarzem religijnym; nazwa drugiego miesiąca (Var. Av. „Asza Vahiszta”, Phl. „Aszwah, Urdwah, Urdibeheszt”)
Aredwi Sura Anahita (Av.):„silna, niepokalana Anahita”, imię żeńskiej Jazatki ; nazwa mitycznej rzeki. (Var: Arduisur)
Arezahi:Zobacz Karshwar
Ardżasp:(pr. n) Król Turkestanu
Arnawaz:(pr. n.)
Arsacydzi:dynastia królewska założona przez Aszka. Jest również znana jako dynastia Partów (247 pne-226 n.e.)
Asza (Av.):podstawowa koncepcja zaratusztrianizmu; nie ma odpowiedniego tłumaczenia, chociaż często stosuje się: porządek świata, prawdę, prawość, prawość, świętość; Ardwahiszt (Skt. „Rta”)
Asza Vahiszta (Av.):patrz Ardwahiszt
Aszavan:„posiada Aszę ”, Prawa lub sprawiedliwa osoba lub istota.
aszem wohu (Av.):jedna z najświętszych modlitw zaratusztrianizmu, która chwali Aszę
Aszirwad:błogosławieństwo, modlitwa napomnień skierowana do małżeństwa. (RCC 37)
Asziszwangh [Ard]:Jazat
Aszk (Phl.):założyciel dynastii Arsacydów (Var: „Arszak”, grecki „Arsaces”)
Aszmogh (Phl.):Odstępca, heretyk. (Av. Aszemaogha)
Asztad (Phl.):„prawość, sprawiedliwość”, imię Jazata sprawującego sprawiedliwość; nazwa dwudziestego szóstego dnia miesiąca zgodnie z zoroastryjskim kalendarzem religijnym. (Var. „Arshtat”)
Asman (Phl.):„niebo”, imię Jazata przewodniczącego niebu; nazwa dwudziestego siódmego dnia miesiąca zgodnie z kalendarzem religijnym zoroastryzmu.
Astwihad (Phl.):demon śmierci. (Var: Phl. „Astvihad, Astovidad”, Av. „Astovidhotu, Asto-widhatu”).
Astyages:(pr. n.) król, także dziadek Cyrusa wielkiego, król Medii
Aspandyar (Pers. Press):wczesny bohater religii zoroastryjskiej, syn Kaja Wisztaspy . (Var. Pers. „Spanish, Spanish”)
atesz (Phl., Pers.):Zobacz Adar
Atasz Adaran (Pers.):środkowy stopień konsekrowanego ognia.
Atasz Bahram (Pers.):oświetlony. „zwycięski ogień”, najwyższy stopień konsekrowanego ognia.
Atasz Dadgah (Pers.):najniższy stopień konsekrowanego ognia.
athornan (Paz.):klasa kapłańska mężczyzny (Var: „athrawan, athravan”).
Auzobo(pr. n.)
Awesta (Pers.):święte pisma zaratusztrianizmu (Var: Phl. „abestag, abistag”); język Avesta (Var. „Avestan”);
Ajathrem:święto (gahambar) przyprowadzania stad do domu.
Az (Phl., Pers.):demon chciwości.

B

B
baga (Pers.):Bóg
Bahman (1) (Pers.):zobacz Vohuman
Bahman (2) (Pers.):imię króla Achemnidy.
Bahram (1) (Pers.):zobacz Warharan.
Bahram (2) (Pers.):Imię noszone przez kilku królów w historii Iranu.
Baj (Pers.)rytualna cisza, lit. „kadrowanie”, rytualna wypowiedź lub modlitwa, która oprawia czynność z mocą mantry; wysoka służba liturgiczna; miesięczny lub rocznicowy dzień zmarłego.
bandagi (Pers.):modlitwa.
barashnom (Phl.):główny rytuał oczyszczenia trwający dziewięć dni. (Var. „Bareshnum, barashnum, barashnum-i no shab”).
baresman (Av.):patrz barsom.
barsom (Phl.):wiązka gałązek, związanych sznurkiem z palmy daktylowej, tradycyjnie trzymana przez świeckich i kapłanów podczas modlitwy, zwłaszcza podczas posiłków. Używany przez kapłana podczas wysokich liturgii. Tradycyjnie robiona z granatu lub tamaryszku (Var. Av. „Baresman”)
behdin (Pers.):lit. „z Dobrej Religii”, zaratusztrianin, zwłaszcza osoba świecka.
behesht (Pers.):raj, dom pieśni Ahura Mazdy.
Bhagaria (Guj.):grupa kapłanów znanych ze starożytnych tradycji. Ich siedziba znajduje się w Navsari.
bhandarcentralna studnia dakhmy, w której są składane suche kości zmarłych
Bharucha (Guj.):grupa kapłanów z siedzibą w Bharuchu.
bhasam:konsekrowany popiół ze świątyni ognia, używany rytualnie.
bi-namazBez modlitwy” termin określający kobiety w okresie menstruacyjnym.
boy (Phl.):„ofiarowanie kadzidła”, ceremonia ofiarowania drewna sandałowego i kadzidła konsekrowanemu ogniu podczas każdej z pięciu straży dnia. (Var. ‚Bui, nirang-i bui dadan, boy dadan’)
Bradrok-resh(pr. n.)
Bundahishn (Phl.):tekst Pahlavi z IX wieku
Bushasp (Phl.):demon lenistwa (Var: Av. ‚Bushyasta’)

C